Loading...
 

4e zondag van de advent A - Evangelie

File4031306949943


...page... Wiki page pagination has not been enabled.

Matteüs 1, 18-24: De geboorte van Jezus 

De tekst

Stilstaan bij ...

Verloofd
Een verloving gaf bij de joden al de rechten van het huwelijk. Dit betekent dat deze belofte bij wet gebonden was, en alleen door een echtscheiding kon gebroken worden. De bruid bleef nog een tijd in het huis van haar ouders, tot de bruidegom haar plechtig kwam afhalen om haar binnen te leiden in zijn woning.


Jozef
In de evangelies wordt zo goed als niet over Jozef gesproken. Dit geeft Matteüs de kans om duidelijker over Jezus als zoon van God te schrijven.


Heilige Geest
Het woord Geest is afkomstig van het Hebreeuwse roeach en betekent 'adem' of 'wind'. Wie vervuld was van de Heilige Geest werd gezien als iemand die door JHWH uitverkoren was.
De unieke relatie van Jezus met God, die men in zijn leven kon waarnemen, is ook te lezen in de teksten over zijn eerste levensuren. Jozef wordt voorgesteld als de man van Maria, Jezus als de zoon van de Heilige Geest.


Rechtschapen
Wordt gezegd van iemand die leeft volgens Gods wil, zoals die staat in de Wet.


Droom
In de oudheid zag men een droom als de toegangsweg tot het bovennatuurlijke. In de bijbel is wat in een droom gezegd wordt vaak een manier om te zeggen dat het om een boodschap van God gaat.
‘Dromen’ speelden ook een grote rol in het leven van Jozef, de zoon van Jacob en Rachel (Oude Testament).
Misschien heeft Matteüs het daarom eerder over dromen dan over engelen, zoals bij Lucas.


Engel(Grieks = boodschapper)
In de bijbel verwoorden engelen wat God te zeggen heeft. De aanwezigheid van een engel in een tekst functioneert als een soort knipperlicht: mensen hebben in het gebeuren dat verteld wordt, de aanwezigheid van God ervaren.


Jezus (Hebreeuws: Jesjoe of Jehosjoe = JHWH bevrijdt, JHWH redt)
Matteüs legt de naam ‘Jezus’ verder uit: Hij zal zijn volk redden uit de zonden.


Opdat vervuld zou worden
Voor Matteüs was het heel belangrijk om over Jezus te spreken als de Messias die in het Oude Testament werd aangekondigd. Daarom komen bij hem, meer dan bij andere evangelisten, veel verwijzingen naar teksten van profeten.


Profeet
Iemand die spreekt in naam van God en de mensen oproept om te leven zoals God het droomt.


De maagd zal zwanger worden
Alleen Matteüs en Lucas schreven over een maagdelijke geboorte. Marcus en Johannes spreken over Jezus als de zoon van Jozef, de timmerman, alsof ze nooit van een maagdelijke geboorte hoorden.
In de Handelingen van de apostelen valt op dat Lucas over Jezus spreekt als over iemand die zo’n unieke nauwe band met God heeft dat men Hem ‘zijn zoon’ noemde.


Immanuël
= God met ons
Deze naam komt voor in een profetie van Jesaja, waarin hij het heeft over een jonge vrouw die een kind zal baren dat ze die naam zal geven. Lees meer


Hij had geen gemeenschap met haar
Hiermee legt Matteüs nadruk op de maagdelijke geboorte van Jezus.


Naam geven
Het geven van een naam, houdt in dat de vader het kind in zijn familie / clan opneemt. Omdat Jozef stamt uit het geslacht van David, wordt Jezus zo een ‘zoon van David’.
De naam zelf heeft ook een betekenis, die een opdracht inhoudt voor het kind dat die naam krijgt.



Dichter bij de tijd

(C. LETERME in ‘Bijbel in 1000seconden’, Kerk en wereld, Mechelen)

Jozef wil met Maria trouwen.
Voordat ze samen gaan wonen,
is Maria zwanger van de heilige Geest.
Jozef denkt erover
om in stilte van Maria te scheiden.
Terwijl hij hierover nadenkt,
verschijnt een engel van God in een droom.
Die engel zegt:
‘Jozef, Maria verwacht een kindje.
Dat kindje is van de heilige Geest.
Het zal een zoon zijn.
Je moet Hem Jezus noemen,
want Hij zal de mensen redden uit hun zonden.’
Wanneer Jozef wakker wordt,
doet hij zoals de engel van de Heer
hem heeft gevraagd.
Maria wordt zijn vrouw.



Praktische informatie

Bij het materiaal dat u op deze site vindt, hoort een map.
'Bijbel in 1000 seconden' bevat een verzameling van ongeveer 227 fiches die stilstaan bij lezingen in het kerkelijk jaar.

Die map is te verkrijgen via: info aan bijbelin1000seconden.be
of via het: Uitgeverij Halewijn, Halewijnlaan 92, 2050 Antwerpen
Telefoon: 03/210 08 14; Mail: halewijn.uitgaven aan kerknet.be

De fiche die hoort bij Matteüs 1, 18-24, bevat:
. De Bijbeltekst, zoals die voorgelezen wordt tijdens de eucharistieviering
. Informatie bij die Bijbeltekst
. De Bijbeltekst die 'Dichter bij de tijd' herschreven werd
. Informatie over de betekenis van deze tekst
. Tip bij het vertellen aan kinderen
. Herinnering aan het Oude Testament




Bij de tekst

Merk op

Matteüs schreef over de geboorte van Jezus veel beknopter dan Lucas en besteedde hierbij meer aandacht aan Jozef dan aan Maria.



Een geboorteverhaal

Klik hier voor meer informatie over geboorteverhalen.



Zoon van God

Deze tekst is een geloofsbelijdenis in de vorm van een verhaal: Jezus is de zoon van God, Hij zal de mensen redden uit hun zonden. Hierbij maakt Matteüs duidelijk dat het initiatief voor het nieuwe verbond tussen God en zijn volk, komt vanuit God.

Het gebeurt vaker in de bijbel dat er beeldend duidelijk gemaakt wordt dat het initiatief bij God ligt.
Heel veel vrouwen die onvruchtbaar waren, blijken uiteindelijk de moeder te worden van kinderen die op een bijzondere manier Gods beloften realiseren of woordvoerder van God worden: (aansluiten) Sara, de moeder van Izaak; de moeder van Simson; Hanna, de moeder van de profeet Samuel; Elisabet, de moeder van Johannes de Doper.
Bijzondere mensen blijken door God op een bijzondere manier in het leven geroepen te zijn.



Bedoeling van Matteüs

Jezus Christus is de beloofde Messias
Dat Jezus de Messias is die door de schriften wordt beloofd, toont Matteüs aan met:
de vervulling van verschillende profetieën:
- geboorte uit een maagd
- geboorte te Betlehem van een leidsman
- de komst uit Egypte
- de kindermoord
- de vestiging te Nazaret
Matteüs wil met deze stukjes O.T. zeggen: Jezus is de vervulling van alle verwachtingen van de joden in hun geschiedenis.


Hij toont dat ook aan met een stamboom:
die plaatst de geboorte van Jezus in de lijn van de heilsgeschie-denis (= geschiedenis gezien vanuit de relatie God/mens).
Matteüs rondde deze lijst af op 6 x 7 geslachten. De voorbereiding was voltooid. Met J. C. begint het 7e tijdperk. Wie de geschiedenis van Israël kent, weet dat dit betekent dat vanaf dat moment de beloften van een Messias uit het O.T. vervuld worden.
Zo zegt Matteüs dat de gehele geschiedenis zijn eindpunt vindt in de komst van de Messias.


Jezus Christus is de nieuwe Mozes
Al wat Mozes overkwam, wordt door Jezus opnieuw beleefd. (Zie: kindermoord, Egypte) Daarom vindt Matteüs dat de joden de eerbied en de achting die ze voor de stichter van hun godsdienst hebben, moeten overdragen op Jezus.


Jezus Christus is de nieuwe David
Jezus is voor de christenen de ideale ‘koning’ (= Messias, Christus, Gezalfde) net zoals David er een was. Daarom schrijft Matteüs dat Jezus in Betlehem, de stad van David, geboren is. Daarom vermeldt hij ook David in de stamboom van Jezus en wordt hij getypeerd als een ‘zoon ‘ van David.



Vergelijking met Lucas

Lucas schrijft een totaal ander verhaal, met alleen overeenkomsten wat betreft de hoofdpersonen, de betekenis van God in het leven van Jezus en de relatie van Jezus en David.





Bijbel en kunst

Georges DE LA TOUR

Een engel verschijnt aan de heilige Jozef
De La Tour

Musée des beaux-arts Nantes, Frankrijk
93 cm op 81 cm




ARCABAS

De droom van Jozef
Arcabas



M. D' AGATA


Kerstzegel 2018

Dit werk van Marcello D'Agata, een kunstenaar die levenslang opgesloten zit in de gevangenis van Milaan, werd door de Dienst voor Filatelie en Numismatiek geselecteerd als één van de kerstzegels van Vaticaanstad .





Suggesties

Kleine kinderen

KENNISMAKING MET DE TEKST UIT DE BIJBEL

De kerstdoos

Materiaal
Schoendoos waarin: beeldjes voor de kerststal: Maria, Jozef, Kind Jezus, eventueel: herders, schapen, koningen, kamelen.
Wie niet over beeldjes beschikt kan afbeeldingen gebruiken die op karton gekleefd worden. Deze afbeeldingen kunnen 'rechtstaan' door onderaan wasknijpers te gebruiken.
In de doos zit ook:
papier dat verkreukeld kan worden en geschikt bovenop de doos de indruk wekt van een grot.
Of: karton dat bovenop de doos past, zodat men een soort stal kan suggereren.
Versier de binnenkant van de schoendoos zo, dat die de binnenkant van een huis (indien grot) of de binnenkant van een schuur (indien stal) oproept.


Verloop
Haal één voor één de beelden / afbeeldingen uit de schoendoos en vraag aan de kinderen wat zij erover weten:
- Wie is dit? Wat weet je erover? Vertel.
Als alle figuren gepresenteerd zijn, maak je de grot of de stal.
Vertel dan het kerstverhaal, terwijl je de beelden op hun plaats zet.


TIP
Laat de kinderen zoveel mogelijk zelf aan het woord komen als ze iets weten over een van de figuren.
Indien hun inbreng fout is, verbeter dan door het zelf goed te vertellen.





VERTELLEN

Kerstversiering

Uit: C. LETERME e.a., 'Zes kruiken wijn voorleesverhalen uit het evangelie', Standaard Educatieve Uitgeverij 1994 p. 28-29

Lien en Sam zijn samen met mama in de stad.
Het wordt donker. De winkels in de stad zijn mooi versierd.
In de straten hangen lichtjes. Er klinkt kerstmuziek en het is erg druk.
De meeste mensen haasten zich om voor iedereen thuis
nog een geschenkje te vinden.

Lien, Sam en mam willen nog wat kopen om het huis te versieren.
Gisterenavond hebben ze samen met papa
de kerstboom neergezet met het stalletje eronder.
Dat hadden ze vorig jaar gemaakt
met allerlei blokjes hout en oude sigarenkistjes.
Nu zijn ze op zoek naar plastic beeldjes van schapen.
Eindelijk vinden ze wat ze zoeken... net zo groot als ze willen.

In de auto zegt Sam: 'Mama, ik vindt het toch maar erg hoor...!'
Wat vind je erg, Sam?'
'... Dat Jezus in een stal geboren is!
Een stal, dat is toch een schuilplaats voor de dieren!'
'Ja, Sam... dat is waar, maar weet je... God houdt van alle mensen
en het meest van hen die niets hebben.
Daarom vertellen de mensen dat Jezus in een stal is geboren.'
'Is dat zo, mama?'
'Jazeker, wie je ook bent, rijk of arm, voor God is iedereen even belangrijk.
Dat heeft Jezus ons laten zien.'

's Avonds legt mama Sam in bed.
'Mama, is dat echt waar dat God van alle mensen houdt?
'Ja, Sam.'
'Dan vind ik hem toch wel heel lief hoor.'

Dit verhaal wil kinderen attent maken op de situatie waarin Jezus ter wereld kwam en wil duidelijk maken dat mensen, wie ze ook zijn, bij Jezus geborgenheid kunnen vinden. Omdat Jezus solidair is met eenvoudige mensen, worden de armoedige omstandigheden van zijn geboorte beklemtoond.






Grote kinderen

REFLECTEREN

Engel

Laat de kinderen nadenken over:
- Waarom schrijft Matteüs over die engel?
B.v. Stel dat Matteüs helemaal niets zegt over die engel, wat zou dat dan veranderen aan Jezus?
- Als je mama bij je verjaardag vertelt over de periode rond jouw geboorte, vertelt ze dan ook over een engel die jouw geboorte heeft aangekondigd? Waarom?
Voer dit gesprek als een 'filosofisch gesprek'. Dit wil zeggen dat je de kinderen stimuleert om hun standpunt / keuze te verantwoorden.

Het zou mooi zijn mochten kinderen in dit proces van nadenken ertoe komen de aanwezigheid van de engel in deze tekst te zien als een middel om te zeggen:
. dat Jezus een bijzondere persoon is
. dat het bijzondere van Jezus te maken heeft met zijn relatie tot God.

Kinderen hebben nog nooit een engel gezien, maar hun papa, mama of leerkracht evenmin. Daarom zou je kunnen overwegen niet meer over engelen te spreken. Maar dan wordt het verhaal over de aankondiging van de geboorte van Jezus een verhaal over een gewoon jongetje ergens in Palestina.

Dus toch?
Het woord engel komt van een Grieks woord dat 'boodschapper' betekent. Een engel komt dus een boodschap brengen. Wat een engel te zeggen heeft ... daar komt het op aan. Dat is het belangrijkste.

In de Bijbel is de aanwezigheid van een engel trouwens een soort oranje knipperlicht in de tekst. Elke engel wil zeggen: mensen hebben in het gebeuren dat hier verteld wordt, de aanwezigheid van God ervaren.

Omdat het belangrijk is dat kinderen deze betekenis met engelen associëren, doe je er goed aan met zorg uit te kijken naar voorstellingen van engelen: niet naïef en ook niet overdreven realistisch. Ze moeten iets oproepen van God zelf, van wie ze de boodschapper zijn.

C. LETERME in Simon plus, Uitgeverij Averbode, 2001 nr 3




Een naam geven

- Kennen de kinderen de betekenis van hun naam?
- Verandert er iets in hun leven als ze de betekenis van hun naam kennen of zouden kennen?
Laat de kinderen hierover doordenken.

Toen Jezus leefde, besteedde men veel aandacht aan de betekenis van een eigennaam. Men zag er een opdracht in voor het leven. De meeste eigennamen in de bijbel kan men vertalen. Zo merk je dat die namen iets te zeggen hebben: een mededeling, een opdracht, een overtuiging, een geloof ...


Bijvoorbeeld:
. De naam JEzus betekent: GOD redt;
. De naam EmmanuEL betekent: GOD met ons
(Je, Jo, Ja in joodse namen verwijst naar Jahweh, God.
El in joodse namen verwijst naar Elohim, een ander woord voor God in de bijbel)

Laat de kinderen zoeken naar een nieuwe naam voor zichzelf. Dit kan een dier, een bloem, een eigenschap ... zijn, waarmee ze willen zeggen: dit is belangrijk voor mij. Dit wil ik zijn, of dit wil ik worden.



De betekenis van mijn naam

Als je met een vaste groep kinderen werkt, kun je de betekenis van hun naam opzoeken en bij het begin van de activiteit meedelen.

Geef elk kind een stuk tekenpapier (formaat van een postkaart). In een techniek naar keuze tekenen de kinderen in het groot de eerste letter van hun voornaam. Onderaan of er tussenin noteren ze de eventuele oorspronkelijke naam met haar betekenis.



Een naam met opdrachten

Indien in de groep veel kinderen zijn met voornamen uit alle hoeken van de wereld, waarvan de betekenis en de afkomst niet zomaar te vinden zijn, kun je het volgende doen:
Elk kind noteert de voornaam van diegene die naast hem / haar zit in drukletters onder elkaar.
Zo kan elke letter de eerste worden van een woord dat iets zegt over wie naast hen zit.
B.v.
S lim
Ijdel
M oedig
O pen
Natuurliefhebber

Eventueel mogen kinderen gebruik maken van een woordenboek, of er een schuifraadsel van maken. B.v.
Sluw
VrI endelijk
Meelevend
sOciaal
aa N dachtig



Een nieuwe naam

(C. LETERME in Simon plus, uitgeverij Averbode, 2003, nr 3)

Aan elk van de kinderen in de groep wordt een nieuwe naam gegeven. B.v. een naam van een dier (vgl de 'totem' bij Indianen, scouts). Dit gebeurt niet lukraak: het dier van wie de naam gekozen wordt, vertoont in zijn gedrag kenmerken van de persoon aan wie de naam gegeven wordt. Eventueel kunnen de dieren uit de axenroos hierbij een opstap vormen.
Bijvoorbeeld:
- poes (genieter)
- steenbok (wie koppig is)
- bieke / bij (wie actief, dynamisch is)





EVEN TESTEN

Meerkeuzevragen

Advent is een tijd van
O feestvieren
O zich ten dienste stellen van Gods droom voor de wereld
O ontspanning na drie maanden werk

Advent is er voor de vrienden van God. Een vriend van God is iemand die:
O elke mens gelukkiger wil maken
O elke dag op vakantie kan
O elke week eenmaal aan sport doet

Kerstmis nodigt ons uit om
O aandacht te hebben voor geschenken
O God in ons leven toe te laten
O voor ons eigen geluk op te komen

God is te vinden overal waar mensen
O met gezonde mensen omgaan
O met zichzelf bezig zijn
O aandacht hebben voor wie nood en zorgen kent.





Jongeren

REFLECTEREN

Over Jezus

Materiaal
Evangelietekst van deze zondag
Internet - wikipedia


Verloop
In deze tekst van Matteüs wordt het volgende over Jezus gezegd:

Via Jozef is Hij de 'zoon van David'.
Via Maria is Hij van de heilige Geest.
De naam Jezus betekent: God zal redden.
De naam Emmanuel betekent: God is met ons.


Verdeel de groep jongeren in vier kleinere groepen. Elk van die groepen gaat dieper in op één van bovenstaande woorden.


1. 'zoon van David'
Wat weet je van David?
Waarom was hij zo geliefd bij de joden?
Wat zou men willen zeggen met: 'zoon van David'?


2. heilige Geest
Als christenen een kruisteken maken, doen ze dat in de naam van de Vader, de zoon en de heilige Geest. Ze vieren op met Pinksteren dat de 'geest' neerdaalde op de leerlingen van Jezus.
In het Engels is geest: 'spirit'
Probeer in eigen woorden te omschrijven wat die Geest kan zijn.
En ook wat de relatie is tussen die Geest en Jezus.


3. Jezus, God zal redden
Als Matteüs het heeft over de betekenis van de naam Jezus, dan zegt hij dat Jezus zal redden uit de zonden.
Hoe zou jij 'zonde' omschrijven?
Wat is volgens jou het verschil tussen 'zonde' en 'iets verkeerd doen'?
Op welke manier, denk jij, kan Jezus 'redden uit zonde'?


4. Emmanuel, God is met ons
Hoe denk jij over God?
Waarom, denk je, hebben mensen in Jezus de aanwezigheid van God ervaren?


Uitwisseling
Alle jongeren vormen terug een groep. Alle namen worden besproken: de groepen die erover nadachten komen aan het woord. De anderen stellen mogelijke vragen om meer verduidelijking.





Overwegingen

Frans Mistiaen sj

Jozef, wees niet bevreesd!

Kerstmis staat weer voor de deur. God - die Liefde is -
wil weer geboren worden op onze aarde, in ons hart.
Is het wel mogelijk? Is het wel mogelijk dat de Liefde
weer onder ons komt wonen, op onze aarde van 2013,
met die waanzinnige aanslagen en oorlogen,
waarvan wij de wreedheden dagelijks in beelden bekijken,
onder ons, in ons hart, met zijn kortzichtige ruzies en angsten,
die wij zelf ontketenen of vermeerderen.
Kan het nog wel dat God dit jaar, op deze aarde, onder ons
nog iets nieuws begint? Wij aarzelen een beetje “ja” te antwoorden.

Wel, het is dezelfde aarzeling
die bij Jozef opkwam toen hij bij zichzelf ging nadenken
of hij het Kind van Maria nu wel zou aanvaarden of niet.
En toen hoorde Jozef in een droom een engel spreken.
In de bijbel zijn ‘dromen’ en ‘engelen’ een manier om te zeggen
dat het om een boodschap van God Zelf gaat.
Als wij, mensen, meedromen met God,
dan kunnen wij horen wat Hij ons werkelijk te zeggen heeft.
En vandaag luidt Zijn boodschap:
“Jozef, zoon van David” dat wil zeggen: “gij, volk van God,
gij, christen gelovige van 2013,
wees niet bevreesd het Kind van Maria te aanvaarden,
te láten geboren worden, als Kind van Godswege,
als uw Redder, als God onder u!”

Wat antwoorden wij op die uitnodigende droom van God?
Wij, gelovigen, wij willen daarop ‘ja’ antwoorden.
Wij willen onze God, die liefde is,
laten geboren worden om weer iets nieuws te beginnen.
En het kan, als wij de liefde weer willen toelaten in ons hart,
als wij de liefde opnieuw een kans durven geven in onze wereld.

Toch dreigt de diepere betekenis van het kerstfeest
aan ons voorbij te gaan, als wij ons niet blijven verwonderen
over het totaal ongewone, het vreemde, van wat er gebeurt.
Ondanks alles wat er is voorgevallen het laatste jaar,
wil God weer onder ons komen wonen,
maar wel als een “weerloos Kind”, en dat wil zeggen:
als een liefde, die zo sprankelend fris, nieuw
en hoopvol is als een pasgeborene,
maar wel ook zo kwetsbaar als een klein mensenkind.
En dat is vreemd voor een God.

Eigenlijk hebben wij er soms moeite mee om te aanvaarden
dat onze God onder ons komt, niet als een almachtige heerser,
die orde op zaken komt stellen of geschenken komt uitdelen,
maar als een weerloos Kind, dat Zijn handjes opent om te ontvangen.
Dat zal van ons ook dit jaar weer een stuk bekering vragen.
Een kind is nu eenmaal hulpeloos en zwak
en het heeft geen enkel uiterlijke macht om mensen tot iets te dwingen.
Alleen heeft een kind het verrukkelijk vermogen,
gewoon door er te zijn, mensen tot een sterke liefde uit te nodigen.
Zie maar eens tot welk een overgave en edelmoedige zorg
allen worden gebracht, die rond het wiegje komen staan:
ouders, grootouders, familie, kennissen, buren.
In al zijn hulpeloosheid en kwetsbaarheid weet het kind
bij vele mensen een gulle liefde te wekken,
velen ertoe te brengen ervoor te kiezen om graag hun liefde te tonen.
Dat is geen brute macht, maar wel een hartveroverende kracht.

En dat leert het kerstgebeuren ons nu juist ieder jaar opnieuw:
nl. dat Gods “almacht” een heel speciale soort kracht is:
dat God met Zijn almacht geen uiterlijke dwang wil uitoefenen op ons,
ons niet tot onderdanigheid wil dwingen,
maar Hij wil onder ons aanwezig wil zijn
als weerloze liefdekracht, die ons uitnodigt tot wederliefde.
Daarom juist koos God ervoor als Kind geboren te worden.

En toch zijn wij geneigd - soms met de beste bedoelingen -
die “weerloze” God een beetje weg te moffelen
en uit onze gedachten te verdringen.
“Rechtschapen als hij was”, wilde Jozef eerst alles netjes toedekken
en zo de zaak met Maria in stilte oplossen.
Tot hem van Godswege werd duidelijk gemaakt
dat Jezus’ geboorte niet in het geheim mocht geschieden,
maar dat de weerloze Liefdekracht van dit Kind
geopenbaard moest worden en openlijk verkondigd
als het meest duidelijke teken
van Gods aanwezigheid onder de mensen: “Immanuel”.
Daarom ook moest het de naam “Jezus” krijgen: “God redt ons!”

Gij, christen gelovige van 2013,
wees dus niet bevreesd dit Kind te aanvaarden,
wees niet bevreesd de kwetsbare Liefde dit jaar opnieuw
in u te laten geboren worden. God wil iets nieuws beginnen in u!
“Jozef, wees niet bevreesd!”



Marc Gallant, monnik te Orval

Overweging (2013)

De tussenkomst van de engel leert ons iets over de aarzeling van Jozef: hij ‘vreest’ zijn vrouw bij zich te nemen. Die vrees vraagt aan Jozef om in Maria het werk van God te eerbiedigen. Omdat Jozef niet betrokken is bij de genade die Maria werd geschonken, behoort het hem niet toe een kind, waar hij geen enkel recht op heeft, te betrekken in de opvolging van David. Daarom laat hij het initiatief aan God over. En zo zendt God een engel om hem te zeggen: ‘Jozef, zoon van David, wees maar niet bang je vrouw Maria bij je te nemen, want weliswaar (Grieks: ‘gar’) is het kind dat ze draagt verwekt door de heilige Geest. Maar ze zal een zoon baren en jij bent het die hem de naam Jezus zal geven” (Matteüs 1, 20-21). De engel interpreteert vervolgens de naam van Jezus (het Hebreeuwse Jeshua betekent 'God redt'): 'hij zal zijn volk redden van zijn zonden' (Matteüs 1, 21). Van zijn zonden, niet van zijn vijanden. Meteen maakt Matteüs duidelijk dat Jezus geen politieke Messias zal zijn, maar een Messias die zijn volk naar God terug zal brengen.

De engel richt zich tot Jozef met de titel ‘zoon van David’ om hem te zeggen dat hij onbevreesd Maria bij zich mag nemen en haar kind aannemen. Hij stelt Jozef aan als een adellijke stamvader. Maar hij voegt daaraan toe dat het kind verwekt is door de Heilige Geest en onderlijnt zo de ongehoorde disproportie tussen twee verschillende grootheden: deze van de koning David en zijn erfgenaam Jozef enerzijds, en anderzijds de oneindig grote goddelijke waardigheid, waar de Geest de auteur van is.

Matteüs zet die goddelijk grootheid van het kind nog meer in de verf door te verwijzen naar de profetie van Jesaja: 'Men zal hem de naam Emmanuel geven, die betekent 'God met ons' (Matteüs 1, 23). We raken hier de grond van de Menswording. Om te kunnen zeggen dat de oneindige God zich klein maakt onder ons, moeten we aanvaarden dat God Liefde is. In de liefde wil men zijn met de geliefde. God, die ons bemint met oneindige liefde, kan niet anders dan de afgrond te overbruggen die ons van Hem scheidt. Hij komt om er met ons te zijn in de onzekerheid van ons menszijn, en Hij zal ons niet verlaten. De laatste woorden van de verrezen Jezus in het evangelie volgens Matteüs zijn: 'Ik ben met u tot het einde der tijden' (Matteüs 28, 20). Jezus openbaart de uiterste liefde van God door met ons te zijn in de dood opdat wij met hem kunnen zijn in de verrijzenis.
Dit met-ons-zijn van God, voltooid in de verrijzenis van Jezus, wordt reeds aangekondigd bij zijn geboorte.



Overweging (2016)

De evangelist Lucas was dokter en niet van joodse afkomst. Hij heeft zich geïnteresseerd aan de biologische oorsprong van Jezus, en in zijn evangelie de aankondiging genoteerd aan Maria, Jezus’ moeder volgens de menselijke natuur (Lucas 1, 26-38).
Matteüs was een jood. Voor de Semieten volgt het erfrecht de mannelijke lijn. Daarom was Matteüs geïnteresseerd aan de juridische positie van Jezus en noteerde hij de aankondiging aan Jozef van Jezus’ geboorte.
Van Godswege wordt er aan Jozef gevraagd Jezus te adopteren, en zo het project bij te treden dat God koestert om met ons, mensen, te komen wonen. Menswetenschappen hebben erop gewezen dat een vader psychologisch altijd ook zijn eigen kinderen moet adopteren. Een kind erkennen als het zijne, is zich voor dat kind verantwoordelijk opstellen. Een vader die zijn kind psychologisch niet adopteert blijft zelf een kind, niet in staat als hij is, de verantwoordelijkheid op te nemen voor zijn kind.

Aan Jozef wordt gevraagd verantwoordelijkheid op te nemen voor Jezus als voor zijn eigen kind, voor dit kind zijn vaderrol op te nemen. De moeder brengt het kind ter wereld. De vader is hij die het kind de moederlijke bescherming kan doen loslaten, en het risico neemt zijn kind het leven in te sturen, met zijn eigen taak, zijn eigen roeping. Aan Jozef word gevraagd ervoor te zorgen dat Jezus kan uitgroeien tot een eigen persoonlijkheid.
Daarin is Jozef een voorbeeld. Christen zijn is Jezus aannemen in ons leven. Dat houdt in dat we ons op verantwoordelijke manier ervoor inzetten Jezus in ons te laten uitgroeien tot zijn volle statuur.
Voor ons, zoals voor Jozef, komt dit als heel onverwachts voor. Ook wij hebben er eerst nooit aan gedacht dat wij verantwoordelijk zouden kunnen zijn voor Jezus, en dat zijn groei in onze handen zou liggen.
Maar in de mate dat wij echt zijn geboorte verwachten wordt dat duidelijk. Je kunt niet de geboorte van een kind verwachten en je daarna niets meer van dat kind aantrekken. In de mate dat je Jezus verwacht, ben je betrokken in zijn groei en in zijn ontplooiing.

Dat juist werd gevraagd aan Jozef. Maar in toch uitzonderlijke omstandigheden. Met haar natuurlijke edelmoedigheid was Maria, zijn verloofde, onmiddellijk na de aankondiging van de engel (Lucas 1, 39) naar het hoogland gesneld, om er haar nicht, die onverwacht op haar hoge ouderdom een kind verwachtte, bijstand te bieden (vgl. Lucas 1, 36-37). Maar als Maria terugkomt is ze drie maand zwanger!
Heeft Jozef het recht zijn naam te geven aan een kind dat niet van hem is? Jozef is een rechtvaardig man, en volgens het recht kan dat niet. Er blijft hem dan alleen zijn verloofde op discrete wijze heen te sturen. Genoeg om er een onrustige nacht van te krijgen!

Voor een engel is dat het ideale moment om hem te benaderen. En de engel is zeer precies: “Zoon van David”, zegt hij hem. Het komt erop aan juridisch de Messias een Davidische oorsprong te garanderen. En hij gaat verder met in één zin twee dingen tegenover te stellen. Van de ene kant (v. 20, Grieks: gar), heeft Maria ontvangen van de Heilige Geest. Van de andere kant (v. 21, Grieks : de), komt Jozef het recht toe het kind een naam te geven (v. 20-21).
Steeds rechtvaardig, luistert Jozef naar God die hem vraagt trouw te blijven aan Maria omwille van de nodige Davidische vaderfunctie die hij moet opnemen voor Jezus en zijn moeder.

Onze verantwoordelijkheid opnemen om Jezus te laten groeien in ons en in onze wereld, dat valt nu ook ons ten deel. Wij kunnen er misschien soms wel een onrustige nacht van krijgen. Een engel zal ons dan wellicht geen hulp komen bieden. Het is ook niet meer nodig: Jezus is reeds in ons geboren. Het volstaat hem de volle vrije ruimte te geven.