Loading...
 

17e zondag door het jaar A - eerste lezing

Justitia1


...page... Wiki page pagination has not been enabled.

1 Koningen 3, 5.7-12: Salomo en God

De tekst

Dichter bij de tijd

Na de dood van koning David,
wordt zijn zoon Salomo de nieuwe koning van Israël.
Op een dag droomt hij dat God hem en vraagt:
‘Wat wilt u dat Ik u geef?’
Salomo antwoordt:
Wel, Heer mijn God,
U hebt mij tot koning aangesteld
als opvolger van mijn vader David.
Maar ik ben nog jong
en ik weet niet altijd wat ik moet doen of laten.
Zo sta ik tussen het volk
dat U uitverkoren hebt,
Wilt U mij wijsheid geven
om recht te kunnen spreken voor uw volk
en onderscheid te kunnen maken tussen goed en kwaad.’
God hoort deze vraag van Salomo heel graag.
Hij zegt tegen Salomo:
‘Omdat u geen lang leven gevraagd hebt,
of rijkdom of de dood van uw vijanden,
maar alleen de mogelijkheid om recht te kunnen spreken,
zal ik uw wens vervullen
Ik zal u zo wijs maken
dat er niemand ooit zo wijs zal zijn als u.’




De wijsheid van Salomo
Op een dag gaan twee vrouwen naar koning Salomo.
De ene zegt: ‘Mijn heer,
deze vrouw en ik wonen in hetzelfde huis.
Daar kreeg ik een kind.
Zij was er bij toen het gebeurde.
Drie dagen later, kreeg zij ook een kind.
Behalve wij twee was er niemand anders in huis.
’s Nachts ging haar kind dood.
Maar terwijl ik sliep,
stond zij op, nam mijn kind bij mij weg
en legde het in haar bed.
Haar dode kind legde zij bij mij.
’s Morgens wilde ik mijn kind voeden.
Maar het was dood.
Toen ik het beter bekeek,
zag ik dat het niet mijn kind was.’
De andere vrouw zegt: ‘Niet waar!
Het levende kind is van mij
en het dode kind is van jou.’
Maar de eerste vrouw houdt vol:
‘Nee, het dode kind is van jou
en het levende kind is van mij.’
Zo blijven ze kijven voor de troon van koning Salomo.
Dan zegt de koning:
‘De ene zegt: “Het levende kind is van mij
en het dode kind is van jou,”
en de andere zegt: “Nee, het dode kind is van jou
en het levende kind is van mij.”
Weet je... Breng me een zwaard.’
Wanneer de koning een zwaard in zijn handen heeft
zegt hij: ‘Hak het levende kind in twee:
geef de ene helft aan de ene vrouw
en de andere helft aan de andere vrouw.’
Als de vrouw van het levende kind dat hoort,
krimpt haar hart ineen.
Ze zegt: ‘Mijn heer, geef het levende kindje maar aan haar
en doe het niet dood.’
De andere zegt: ‘Als ik het niet krijg,
dan jij ook niet. Hak het maar in twee.’
Dan zegt de koning:
‘Geef het levende kind aan de eerste vrouw
en doe het niet dood: zij is de moeder.’
Wanneer iedereen hoort wat de koning gezegd heeft,
zijn ze vol bewondering voor hem,
want ze zien hoe wijs hij is.
(naar: 1 Koningen 3, 16-28)



Stilstaan bij ...

Heer
Gewoonlijk is ‘Heer’ een respectvolle manier om iemand aan te spreken.
De joden gebruiken het woord ‘Heer’ wanneer ze over God spreken. Want uit eerbied voor God willen ze zijn eigen naam niet uitspreken.


Droom
In de Oudheid zag men een droom als de toegangsweg tot het bovennatuurlijke.
In de bijbel is wat in een droom gezegd wordt vaak een manier om een boodschap van God te brengen.


Salomo (Hebreeuws = de vreedzame. Hierin kan men het Hebreeuwse woord voor vrede, ‘sjalom’ herkennen)
Koning Salomo was de zoon van koning David en Batseba. Toen hij koning was (971-931 voor Christus) werd de eerste tempel in Jeruzalem gebouwd.
Salomo was bekend om zijn grote wijsheid en zijn grote rijkdom.


Zo groot dat het niet te tellen is
Deze zin herinnert aan de belofte die God deed aan Abraham, de stamvader van het joodse volk:
‘Ik zal uw nakomelingen zo talrijk maken als de zandkorrels op de aarde.
Alleen iemand die de zandkorrels van de aarde kan tellen,
zal uw nakomelingen kunnen tellen.’ (Genesis 13, 16)


Opmerkzame geest
Hiermee wordt ware wijsheid bedoeld: het inzicht om ‘recht’ te kunnen spreken.


Wijsheid
Gewoonlijk wordt onder wijsheid verstaan: verstand, kennis. Maar in de bijbel betekent wijsheid: het kunnen onderscheiden van goed en kwaad, recht en onrecht, trouw en ontrouw. Men wordt pas wijs, als men het woord van God in zijn leven binnenlaat.



Praktische info

Bij het materiaal dat u op deze site vindt, hoort een map.
'Bijbel in 1000 seconden' bevat een verzameling van ongeveer 227 fiches die stilstaan bij lezingen in het kerkelijk jaar.

Die map is te verkrijgen via: info aan bijbelin1000seconden.be
of via: Uitgeverij Halewijn, Halewijnlaan 92, 2050 Antwerpen
Telefoon: 03/210 08 14; Mail: halewijn.uitgaven aan kerknet.be

De fiche die hoort bij 1 Koningen 3, 5.7-12, bevat:
. De Bijbeltekst, zoals die voorgelezen wordt tijdens de eucharistieviering
. Informatie bij die Bijbeltekst
. De Bijbeltekst die 'Dichter bij de tijd' herschreven werd
. Het verhaal in de Bijbel dat de wijsheid van Salomo illustreert.
. Invloed op het Nederlands






Bij de tekst

Recht spreken

Het spreken van recht behoorde tot de bevoegdheid van de koning. Dit gebeurde in het openbaar: iedereen kon bij de koning komen om een probleem voor te leggen.



Ken je taal

Een Salomonsoordeel
Een wijs oordeel in een moeilijk probleem.



Koning Salomo

Klik hier voor meer info over deze koning.





Kinderwijsheid

In een eerste leerjaar ...

- ‘Is die koning altijd juist?’
- ‘Die koning was ook een mens.
En net als alle mensen maakte hij wel eens een fout.
Maar hij dacht heel hard na met zijn hart en zijn hersenen.
Zo kwam het dat hij uiteindelijk het juiste oordeel gaf.’
(Opgetekend door K. Pierré – 1998)






Bijbel en kunst

Romaans brandglas (kathedraal van Straatsburg)

Dit romaanse brandglas werd gemaakt op het einde van de 12e eeuw voor de kathedraal van Straatsburg. Daar is het te vinden in het noordelijke transept, in het rechtse venster.

Salomonsoordeel

Het stelt in drie taferelen het oordeel van koning Salomo voor:
- Twee vrouwen leggen hun probleem voor aan koning Salomo
- De koning beveelt het kind in twee te hakken
- Het kind wordt teruggegeven aan zijn echte moeder

Het valt op dat de vrouw die beweert de echte moeder van het kind te zijn, helemaal in het wit gekleed is.


Brandglas 1
Twee vrouwen komen bij koning Salomo die op een troon zit. Ze zeggen hem wat hun probleem is.


Brandglas 2
Het levende kind wordt gegeven aan de soldaat, die het op bevel van koning Salomo in twee moet hakken.


Brandglas 3
Het kind wordt gegeven aan zijn echte moeder.




Suggestie
Maak een kopie van de drie onderdelen van dit glasraam die het verhaal over de wijsheid van Salomo illustreren.
- Benoem de verschillende personen op de drie glasramen.
- Zet de drie glasramen in de juiste volgorde.
- Noteer in een paar zinnen wat er op het brandglas te zien is.





Suggesties

Kleine kinderen

VERDIEPEN

Een wijze koning

Materiaal
Bijbel in 1000 seconden, fiche bij de 17e zondag door het jaar A, eerste lezing, pagina 2: 'Dichter bij de tijd'
Blad om te tekenen en te kleuren.


Verloop
Vraag aan de kinderen wat ze graag zouden willen. Elk kind noemt op wat het wenst.
Vertel dan van koning Salomo die aan God alles mocht vragen wat hij wilde.
Hij vroeg aan God niet: ... vermeld alle verlangens van de kinderen.
Hij vroeg wel: 'Ik wil een goede koning zijn voor de mensen.'
- Wat vind je van dit antwoord van de koning?
- Wat zou God van dit antwoord gevonden hebben?
Vertel verder dat God dit een goede vraag vond en dat hij koning Salomo heeft geholpen om een goede koning te zijn.

Zoek met de kinderen hoe zij goed kunnen zijn voor elkander, voor hun papa en mama thuis, voor hun broer(s), zus(sen), voor ...
Geef de kinderen een kopie met de tekening. Naast de tekening van koning Salomo die aan God vraagt om een goede koning te mogen zijn, tekenen de kinderen op welke manier zij goed voor elkaar kunnen zijn.
Vergeet niet bij elk van de kinderen te vragen naar wat die precies wil tekenen. Noteer dit kort op het blad, zodat ouders dit nadien ook kunnen lezen.
Wie klaar is, mag de koning zelf kleuren. Eventueel kan dit ook thuis.


Toelichting
In de Bijbel vraagt koning Salomo aan God dat hij een wijze koning mag zijn.
'Wijsheid' is een te moeilijk woord voor kleine kinderen. Dit werd vervangen door het woord 'goed'
Leg vooral de nadruk op: Salomo vraagt niets voor zichzelf, hij vraagt dat hij een goede koning mag zijn voor anderen.





Grote kinderen

KENNISMAKEN MET DE BIJBELTEKST

De koning spreekt

En koning Salomo wordt een heel wijze koning. Van overal komen mensen naar hem toe omdat hij zo wijs is. Ze vertellen het volgende verhaal over koning Salomo:

Op een dag gaan twee vrouwen naar koning Salomo.
- Sire, deze vrouw en ik wonen in hetzelfde huis. Daar kregen we beiden een kindje. Maar ’s nachts is het kind van deze vrouw doodgegaan, omdat ze erop was gaan liggen. Midden in de nacht, terwijl ik sliep, is ze opgestaan, haalde mijn kind bij mij weg en legde het in haar bed. Haar dode kind legde zij bij mij. Toen ik ’s ochtends opstond om mijn kind te voeden was het dood. Maar toen ik het beter bekeek, zag ik dat het niet mijn kind was.
- Niet waar! zegt de andere vrouw, het levende kind is van mij en het dode kind is van jou.
- Nee, het dode kind is van jou en het levende kind is van mij.


Onderbreek het verhaal.
. Wat denken jullie hierover?
. Wat zou de moeder van het dode kind gedacht en gevoeld hebben?
. Wat zou de moeder van het levende kind gedacht en gevoeld hebben?


Zo blijven ze maar kijven in het bijzijn van de koning.
- Breng een zwaard, zegt koning Salomo. Hak het levende kind in tweeën: geef de ene helft aan de ene vrouw en de andere helft aan de andere vrouw.
Maar dan begint de moeder van het kindje dat nog leeft, hardop te huilen.
- Nee, nee, Sire, geef het kindje maar aan haar en maak het niet dood.
- Als ik het niet krijg, dan jij ook niet. Hak het maar in twee, zegt de andere vrouw.
- Geef het levende kind aan de eerste vrouw, zegt koning Salomo. Maak het niet dood, want zij is de moeder.
Iedereen vertelt verder hoe de koning dit probleem heeft opgelost.
(naar 1 Koningen 3, 16-28)


- Wat vind je van koning Salomo?

Het is merkwaardig dat in 1 Koningen 3, 16-28 de naam 'Salomo' niet meer voorkomt. Op grond daarvan denkt men dat het hier gaat om een oud volksverhaal, dat door een latere geschiedschrijver tot meerdere glorie van Salomo werd ingevoegd.


Als je dit verhaal vertelt...
... verwar dan niet 'wijsheid' met 'geleerdheid'.

... vergeet dan niet dat men met dit verhaal de wijsheid van Salomo wilde illustreren. Vertel dit verhaal daarom aan de kinderen best op een luchtige manier. Leg daarbij de aandacht vooral op de wijsheid van Salomo.






VERDIEPEN

Een wijze koning

Laat de kinderen voor hun groep een verlanglijstje maken.
Elk kind noemt op wat het wenst. Noteer de wensen op een flap en zet kruisjes als iets vaker vermeld wordt. Geef geen commentaar op de wensen.

Lees voor: 'Dichter bij de tijd' in Bijbel in 1000 seconden, fiche bij de 17e zondag door het jaar A, eerste lezing, pagina 2 (= naar 1 Kon. 3, 1-15)

Zet naast de verlanglijst van de groep nu de wensen van koning Salomo:
hij wil een opmerkzame geest om recht te kunnen spreken bij zijn volk en om onderscheid te kunnen maken tussen goed en kwaad.
(De wensen van Salomo worden in heel wat kinderbijbels toegankelijker omschreven. Je kunt het daarom hebben over: wijsheid, een luisterend hart...)

Vraag aan de kinderen of ze een verschil zien tussen hun verlanglijstje en dat van Salomo.
Meestal vragen we iets waar we zelf blij mee kunnen zijn; Salomo wil geluk voor andere mensen.


TIP
Naargelang de periode van het jaar kun je ook nog andere verlanglijstjes invullen. Bijvoorbeeld:
- Wat zou sinterklaas vragen?
- Wat zou een kind van de 4e wereld vragen? (advent)
- Wat zou een kind van de 3e wereld vragen? (vasten)
(Zoek bij de laatste twee vragen een geschikte foto en personaliseer door het kind een naam te geven.)





INLEVEN

Vraag wat je maar wil

(H. BERGHMANS in Simon 2011, nr 1, p. 6)

Toen Salomo koning werd zei God: 'Je mag vragen wat je wil!'
Wat zou koning Salomo gevraagd hebben?

O Dat hij goed kon luisteren naar de mensen.
O Dat al zijn vijanden dood zouden gaan.
O Dat hij lang zou leven.
O Dat hij heel rijk zou zijn.
O Dat hij het verschil zou zien tussen het goede en het kwade.
O Dat hij een wijs man zou worden.





VERTELLEN

Drie vragen

(C. LETERME, Een parel voor elke dag, uitgeverij Averbode, 2007)

Natchiketa was de zoon van de koning van de Gangesvlakte.
Op een dag had hij ruzie met zijn vader, de koning.
Die zei: ‘Loop naar de hel.’
Natchiketa vertrok en ging wachten bij de poort van de hel.

Na drie dagen kwam de duivel aan.
‘Wat doe jij hier, zoon van de koning van de Gangesvlakte?’
Natchiketa vertelde over de ruzie met zijn vader.
Toen zei de duivel:
‘Je mag drie dingen vragen.
Wat je ook vraagt, ik zal het je geven.’
Toen zei de prins:
‘Ik zie dat alle mensen sterven.
Waarom gaan alle mensen dood?’
‘Wat is dat nu voor een vraag?’ zei de duivel,
‘Vraag toch een kasteel of landerijen!’
Maar Natchiteka had al een tweede vraag klaar:
‘Ik hoor de mensen spreken over liefde, geluk en vreugde.
Wat bedoelen ze daarmee?’
De duivel krabde in zijn haar en zuchtte:
‘Jongen toch, wat zijn dat voor vragen?
Vraag liever juwelen of goud.
Daarmee kun je meisjes voor je winnen.’
Prins Natchiketa probeerde een derde keer:
‘Beste duivel, men zegt mij dat er een God is.
Wie is Hij? Kun je iets over Hem zeggen?’
De duivel werd zo boos op de ondankbare prins
die zijn geschenken weigerde,
dat hij hem wegjoeg,
net zoals de vader van Natchiketa eerder had gedaan.

Na de dood van zijn vader, werd Natchiketa
de meest rechtvaardige en meest geliefde koning van de Gangesvlakte.

(Naar een Indisch verhaal)





Jongeren

VERTELLEN

Het oordeel van Mahosada

(C. LETERME, Een parel voor elke dag, uitgeverij Averbode, 2007)

Op een dag nam een jonge vrouw
haar pasgeboren zoontje naar de vijver om het te wassen.
Toen ze dat gedaan had, legde ze hem op haar kleed
en ging zelf de vijver in.
Een andere vrouw kwam voorbij, speelde even met haar zoontje
en liep er mee weg.
‘Waar ga je heen met mijn zoon?’ riep de moeder
en ze nam haar kind terug.
‘Het is mijn zoon’ riep de andere vrouw.

Terwijl ze aan het twisten waren,
kwamen ze bij het huis van Mahosada.
‘Wat is er gaande?’ vroeg hij
en hij luisterde naar hun verhalen.

Toen trok Mahosada een witte streep op de grond.
Hij legde het kind op de streep.
Toen vroeg hij de ene vrouw om het kind bij de handen te houden
en de echte moeder om het bij de voeten te nemen.
Dan zei hij: ‘Tracht het kind naar uw kant te trekken.
Wie daarin slaagt, is de moeder van het kind.’
Toen ze begonnen te trekken,
begon het kind te huilen.
Daarop liet de moeder haar kind los
en begon te wenen.
De geleerde vroeg aan de mensen rondom hem:
‘Is het het hart van een moeder
of dat van een vreemde,
dat medelijden heeft met het kind?’
‘Het hart van een moeder, geleerde’
‘Is zij die het kind vasthield de moeder,
of zij die het losliet?’
‘Zij die het kind losliet, geleerde.’
Toen zei Mahosada dat de moeder haar kind mocht nemen.
Zij dankte hem en ging heen met haar zoontje in haar armen.

(Naar een boeddhistisch verhaal)



Vergelijk dit verhaal met het verhaal in de Bijbel over koning Salomo.
- Waarin gelijken beide verhalen op elkaar?
- Omschrijf dat in één zin.




Overweging bij het verhaal
(C. LETERME, in www.bijbelin1000seconden.be, 2017)

Het verhaal hierbij lijkt heel sterk op een verhaal in de Bijbel
dat duidelijk wil maken
hoe wijs koning Salomo wel was.

Wat was het eerste: dit verhaal?
Of het verhaal in de Bijbel? Of misschien nog een ander verhaal?
Wie heeft van wie afgeschreven?

Het is niet onmogelijk dat het verhaal uit de Bijbel
uiteindelijk niet over koning Salomo gaat,
want nergens wordt zijn naam in dat verhaal vermeld.

Moeten we zo’n verhaal
dan zomaar naast ons neerleggen
met als reden: het is niet echt gebeurd!

Wie zo met dit verhaal omgaat,
gaat eigenlijk kortzichtig om met teksten,
en zeker met oude teksten.

Vroeger had men niet zo’n zorg om historisch correct te zijn,
als maar doorheen het verhaal duidelijk werd
hoe iemand was, hoe een gebeurtenis ervaren kon worden.

In dit geval wil het verhaal in de Bijbel duidelijk maken
dat koning Salomo echt wel een wijze koning was.
En worden toehoorders tegelijk opgeroepen om zelf ook wijs te zijn.