Loading...
 

Lichtmis

Theelichtjes


...page... Wiki page pagination has not been enabled.

Opdracht van de Heer

Benaming

Tot 1969 noemde men het feest op 2 februari: 'Maria Lichtmis'. Het feest werd veertig dagen na de geboorte van Jezus gevierd en sloot de kersttijd af. Het licht in deze benaming verwijst naar Simeon die Jezus een 'licht voor alle mensen' noemt.
In de natuur komt het licht met Lichtmis zichtbaar terug: het donkerste van de winter is voorbij.

Sinds 1969 wordt dit feest 'De opdracht van de Heer' genoemd. (Merk de accentverschuiving op: van Maria naar Jezus, de Heer)
Het feest staat nu op zichzelf en maakt geen deel meer uit van de kersttijd.



Voorgeschiedenis

Bij de eerste christenen vond er op de veertigste dag na Kerstmis een lichtprocessie plaats, die de oude Romeinse processie ter ere van Demeter verving. Demeter was bij de Romeinen de aarde-moeder en de godin van de liefde. Ze zocht haar dochter Persefone (de godin van de vruchtbaarheid) met brandende kaarsen.



Symboliek

Kaarsen
Kaarsen in de kerk zijn symbool voor Jezus Christus zelf, het Licht dat God laat kennen (= openbaring) voor alle volkeren. (Woorden van Simeon in het evangelie van 'Lichtmis')

In heel wat parochies krijgen de gelovigen de kans om kaarsen te laten wijden. Zo worden gewone kaarsen een kaars met een extra betekenis:
. ze zeggen iets over het geloof van mensen in Jezus Christus, het licht in de wereld.
. ze zeggen iets over de wil van mensen om zich in te zetten vanuit dit geloof, zodat de schaduw van het kwaad geen kans meer maakt.

Als christenen een gewijde kaars aansteken willen ze met dit gebaar uitdrukken dat ze 'Jezus' licht' willen laten schijnen over de wereld en er op hun manier aan willen meewerken.




In vele bedevaartsplaatsen verspreid over de wereld steken gelovigen kaarsen aan 'als gebed'.

Zo vragen Indianen in Guatemala in een ritueel aan God om vruchtbaarheid voor hun akkers. Voor ze die bewerken graven ze in de vier hoeken van een akker maïs (hun basisvoedsel). Op die plaatsen en in het midden van de akker branden ze dikke kaarsen. Ze blijven bij de kaarsen waken en bidden tot ze helemaal opgebrand zijn. Ze loven God en vragen om zijn zorg. Dit kan verschillende dagen duren.



Gebruiken

.
Vroeger kende men het gebruik dat moeders hun kind kwamen toewijden in navolging van Maria. Dit heette 'zijn kerkgang doen'. Nu nodigen veel parochies rond Lichtmis de gezinnen uit waar het voorbije jaar een kindje gedoopt werd. Meestal werd een doopviering in beperkte familiekring gevierd. Maar met Lichtmis worden die gezinnen, midden in de parochiegemeenschap geplaatst in een liturgie met kinderzegen. Zo wil de Kerk stilstaan bij de betekenis van de komst van een kind in het gezin:
- Stilstaan en verwonderd zijn om de geboorte
- Stilstaan bij de betekenis van dit doopsel en de consequenties hiervan in de opvoeding van het kind.


.
Op Lichtmis worden kaarsen gewijd, die in een kaarsjesprocessie gebruikt worden, of die meegenomen worden naar huis. Vroeger nam men die gewijde kaarsen mee naar huis om ze te gebruiken bij speciale gelegenheden (wanneer iemand stervende was, bij hevig onweer).


.
In een aantal gezinnen bestaat nog steeds de gewoonte om met Lichtmis pannenkoeken te bakken:

Al is een vrouwke nog zo arm,
met Lichtmis maakt ze haar panneke warm.

In dit gebruik zou de feestelijke start van een nieuw landbouwseizoen voortleven.



Lichtmis in 60 seconden

Klik hier om in 60 seconden het belangrijkste te vernemen over Lichtmis.





Godsdiensten en 'Licht'

Hindoeïsme

Hindoes vieren Divali, een feest waarmee het oude jaar wordt afgesloten. Dat gebeurt de laatste avond voor de nieuwe maan in oktober of november. Ze versieren dan huizen en straten met duizenden olielampen en laten verlichte papieren vlotjes op de rivieren wegdrijven. Ook bergen en heiligdommen baden in een zee van licht.
De hindoes vertellen die dag over de dood van koning Narakasura, die lang geleden in India leefde. Hij was een heel slechte koning. Toen hij stierf, was het nieuwe maan. Buiten was het pikdonker. Toen zijn dood bekend werd, barstte het feest los. Overal brandden de mensen lichtjes. Sindsdien vieren de hindoes zijn sterfdag elk jaar opnieuw bij nieuwe maan.

Diwali India

Zo vieren de hindoes met Divali de overwinning van het goede op het kwade, van het licht op de duisternis. Het is een blij feest, want het licht is een teken van succes en hoop. Het feest geeft hen ook de kans om hun fouten goed te maken en een beter leven te leiden. Hindoes gaan met Divali naar de tempel.
Er wordt met Divali lekker gegeten en veel gesnoept.

Als mijn mama het hele huis overhoop haalt en alles begint schoon te maken, weet ik dat het bijna Divali is. Met Divali moet alles schoon zijn, zegt mijn mama, dan begin je met een schone lei. Alle diya's, dat zijn de speciale lampjes voor Divali, worden verzameld en op een koperen blad gezet. Mijn mama spreekt een gebed uit waarin ze de godin Laksmi vraagt om ons huis binnen te komen en alle bewoners te zegenen. Dan neemt mijn zus het blad met de diya's en plaatst een lichtje in elke kamer. Ook voor ons huis branden welkomstlichtjes. En we smullen zoete lekkernijen.

Rama




Boeddhisme

Loy Krathong viert men vooral in Thailand. Het wordt gevierd op de dag van de volle maan van de twaalfde maan-maand. 'Loy' betekent 'varen' en 'krathong' is een 'bootje' in de vorm van een lotusbloem. Op dat feest willen mensen afscheid nemen van de donkere momenten uit hun leven. Ze willen vergeving over hun zondig handelen dat eerder duisternis heeft doen ontstaan dan licht, waarheid en goedheid.
Tijdens de volle maan van november viert men Mae Kongkha, de godin van de rivier. 's Avonds gaat iedereen naar de oever van een kanaal of een rivier om een 'krathong' te water te laten. Dit is een bootje in de vorm van een lotusbloem, gemaakt van een bananenblad of van papier. Daarin steekt men bloemen, een kaars en wierookstokjes. Die worden in brand gestoken als de Krathong op het water wordt gezet.

Loy Krathong

De mensen in Thailand geloven dat de Krathongs hun fouten en misstappen (zonden) mee over het water nemen en dat de stroom van lichtjes hen licht en geluk brengt in hun leven.



Jodendom

De joden vieren Chanoeka, een lichtfeest dat acht dagen duurt.
Ze herdenken dan de herinwijding van de tempel in Jeruzalem in 164 voor Christus.
De joden konden dan na een lange tijd van vervolging, weer de erediensten verzorgen in hun eigen tempel. Ze vertellen dat er maar één kruikje olie over was om de grote menorah (= kandelaar met zeven armen) brandend te houden. Dat kruikje was elke ochtend opnieuw vol, acht dagen lang, tot er terug olie was die men kon gebruiken.
Daarom vieren de joden Chanoeka met een bijzondere kandelaar: in deze kandelaar staan acht kaarsen op een rij, en een aparte plaats voor de negende kaars waarmee de andere worden aangestoken.

Chanoeka

Op de eerste dag steekt men een kaars aan, op de tweede dag weer een, enzovoort. Ten slotte branden op de laatste avond alle kaarsen.
Chanoeka is bij de joden een huiselijk feest waarbij men allerlei spelletjes speelt.

Ik vind Chanoeka een heel leuk feest. Acht dagen lang zetten we 's avonds de kandelaar op de vensterbank, vlak voor het donker wordt. Elke dag mogen we een kaarsje meer aansteken. We spelen spelletjes met een speciale tol. En op de laatste dag eten we heerlijke oliebollen met Jam.
Rivka






Lezingen in de liturgie

2 februari, Opdracht van de Heer (Lichtmis): evangelie





Suggesties

EVEN TESTEN

Een zin met gaten

(Kerk en leven , 31 januari 2007, Huppelkrant 884)

Kun jij de volgende zin lezen?
Vul de klinkers aan.

.p 2 f.br..r. v..r.n w. M.r.. L.chtm.s
M.r..dr..gt J.z.s .p .n d. t.mp.l.





VERDIEPEN

'Licht in de wereld'

De kinderen denken naar aanleiding van Lichtmis na over de vraag hoe zij net als Jezus willen proberen een 'licht' in de wereld te zijn.
Ze schrijven dit op een kaartje dat ze extra versieren en met een kleurrijk lint aan een kaars vast maken.





VERTELLEN

Pannenkoeken

(K. JANSSEN, Een jaar vol kleur)

‘Pannenkoeken! Roept Pieter blij, terwijl hij de deur van de keuken opengooit.
‘Ik dacht al dat ik zoiets rook!’ Hij schuift zijn schooltas tegen de muur. ‘Het is toch geen zaterdag?’ Papa maakt een wijde zwaai met de pan.
De koek slingert door de lucht, draait om en landt nog net in de pan.
Alleen pap keert op die manier pannenkoeken om. Mama gebruikt gewoon een spatel.
Pieter vindt papa’s jongleerpannekoeken veel spannender.
‘Vandaag is het Lichtmis’, zegt papa raadselachtig.
‘En het spreekwoord zegt: al is een vrouwtje nog zo arm, met Lichtmis maakt ze haar pannetje warm.
Op Lichtmis moet je dus pannenkoeken eten!’
Sara rent de keuken in. ‘Pannenkoeken! Mmm!’ zegt ze.
‘Dekken jullie de tafel?’ zegt papa.
Even later stopt Sara een dikke rol pannenkoek met bruine suiker in haar mond.
Het smaakt verrukkelijk. ‘Is het maar één keer per jaar Lichtmis?’ vraagt Pieter.
Papa lacht. ‘Helaas wel. Het is eigenlijk het feest van de opdracht van Jezus in de tempel.
Dat gebeurde bij de joden zes weken na de geboorte. Zo staat het in het evangelie van Lucas.
Jozef en Maria gaan met Jezus naar de tempel en brengen een offer.
Ze ontmoeten er Simeon en Anna, twee oude wijze mensen,
die al voorzien hoe belangrijk Jezus zal worden.
Zo vertelt Lucas het aan zijn lezers.’
‘Maar waarom heet het dan Lichtmis?’ wil Sara weten.
‘Heel vroeger al werden er op die dag optochten gehouden met fakkels en kaarsen’, vertelt papa.
‘De christenen namen dat over door op Lichtmis alle kaarsen te wijden
die dat jaar in huis of in de kerk gebruikt zouden worden.
Zo’n kaars staken mensen dan aan als het onweerde bijvoorbeeld,
om zo Gods bescherming te vragen.’
‘Daarstraks vertelde je over de opdracht van Jezus in de tempel’, zegt Pieter.
‘Dat doen ze toch nu niet meer, kinderen opdragen in de kerk?’
‘Toch is er in veel parochies nog een soort kinderzegening’, zegt papa.
‘Lichtmis is een kinderfeest en een Mariafeest.
De eerste babytijd is voorbij en dankzij de goede zorgen van moeder en vader
groeien de kinderen op tot echte kinderen van God.’ (…)
‘Maar nu weet ik nog altijd niet waarom we vandaag pannenkoeken eten’, vraagt Pieter zich af.
‘Ik weet het ook niet, Pieter’, geeft papa toe. ‘Het is een oude gewoonte.
Dat heb je wel gemerkt aan het spreekwoord over die vrouw en haar pannetje.
En spreekwoorden moet je altijd respecteren.’
Pieter lacht. ‘Ik ken nog een spreekwoord’, zegt hij. ‘Lest best.’
En hij pikt de laatste pannenkoek van de schaal.





DOEN

Kleuren


Kaarsen


Bougies



Pannenkoeken

Klik hier voor een aantal recepten van pannenkoeken.



Knutselen

Lichtjes

Materiaal
. Glazen potjes, bokaaltjes ...
. Theelichtjes
. Aluminiumfolie
. Schaar; eventueel: perforator


Verloop
De kinderen verfrommelen een vel aluminiumpapier rond het glazen potje tot het er mooi rond past. Daarna nemen ze de folie er even voorzichtig van af om er figuurtjes in te knippen of gaatjes in te perforeren. Daarna brengen ze het aluminiumfolie terug rond het potje.
Ze zetten er een theelichtje in.


TIPS
Gebruik deze lichtjes
. als aanleiding om het evangelie op het feest 'De opdracht van de Heer' te vertellen of voor te lezen.
. als versiering op de tafel waaraan pannenkoeken gegeten worden.



Glaslantaarn

(naar: E. GEETS en J. WOUTERS, Muzisch met Jezus, speels en creatief de jaarkring rond, uitgeverij Averbode 2007, p. 23)

Materiaal
. glazen potjes
. transparant papier (geel, oranje, rood)
. witte, in water oplosbare lijm
. lijmkwasten
. schaaltjes
. theelichtjes


Verloop
Scheur het gele transparante papier in stukjes (de grootte van een duimnagel)
Scheur vlammetjes uit het oranje en het rode papier.
Meng in een schaaltje knutsellijm met een beetje water. Breng met een lijmkwast een beetje verdunde lijm aan op een potje.
Druk stukjes geel papier vast in de lijm. Bedekt zo de bovenste helft van het potje.
Kleef rode en oranje stukjes papier op de onderste helft van het potje. De vlammetjes mogen elkaar gedeeltelijk bedekken.
Overschilder het potje met verdunde knutsellijm. Laat goed drogen.
Zet een theelichtje in het potje.



Lampion

Materiaal
1 groot glas, zwart blad (de hoogte van het blad is de hoogte van het glas. De breedte van het blad is de grootste omtrek van het glas.
Schaar, lijm, 1 theelichtje


Verloop
Vouw het blad dubbel in de lengte. Vouw het dan nog eens een drie (alsof het een accordeon zou zijn).
Vouw dit alles in twee.
Knip met een schaar eenvoudige vormpjes (driehoeken, halve cirkels) uit op de plaats van de vouwen (dus niet waar er geen vouwen zijn.
Vouw daarna het blad open en plooi de vouwen zo dat je een cilinder krijgt. Plak dit rond het glas. Zet het theelichtje in het glas en steek het aan.



Raamdecoratie


Raamdecoratie Kaarsen





BIDDEN

Bij de zegening

Goede God,
Op deze feestdag van het Licht
zegenen wij deze kinderen.
Mogen ze in onze liefde
uw liefde voelen.
Laat ze goede wegen gaan,
en zo kinderen van het licht zijn







Overweging

Uit het hindoeïsme

Vers uit de Upanishaden:

Leid mij
van het bedrog naar de Waarheid.

Leid mij
van de duisternis naar het Licht.

Leid mij
van de dood naar het eeuwig Leven.


Het woord 'Upanishad' betekent: ‘neerzitten bij’. Het verwijst naar het zitten van de leerling aan de voeten van de meester. Daarom betekent Upanishad ook 'onderrichting'.
De Upanishaden werden in het Sanskriet geschreven, de taal van het oude India. Die taal wordt nu niet meer gesproken, maar wel nog gebruikt in het hindoeïsme (zoals het Latijn in het christendom)


Dit vers geeft aan wat de betekenis is van licht in het hindoeïsme. Het is het tegengestelde van: duisternis, bedrog en dood. Licht zelf heeft te maken met eeuwig leven en waarheid.
Een betekenis die ook in de Bijbel terug te vinden is.